مارکوس الیسر بلوخ
با درود و شادباش نوروز
تاریخچه ایکتیولوژی 5 : مارکوس الیسر بلوخ
نخستین تلاش ها پس از آرتدی مدیون مارک الیسر بلوخ ( 1723 - 1799 ) است .
جالب است که وی تا سن 56 سالگی چیزی در مورد ماهیان به چاپ نرساند !
اما آنچه بلوخ پس از آن ارائه کرد آنقدر ارزنده بود که به 56 سال خاموشیش می ارزید !
Marcus Elieser Bloch یک پزشک و طبیعی دان یهودی آلمانی بود .
وی نه تنها به نام ترین ماهی شناس یا ایکتیولوژیست قرن هجدهم (18) است ، بلکه معروفیت وی تمام تاریخ ماهی شناسی را تحت تاثیر قرار داده است .
مارکوس بلوخ ، بین سال های 1782 تا 1795 کتابی 12 جلدی و نگارین (مصور ) و بسیار زیبا و همانقدر علمی در باره ماهیان جهان منتشر نمود .
کتاب یاد شده که Ichthyologiae یا Allgemeine Naturgeschichte der Fische نام داشت در واقع دانشنامه ( دایره المعارف ) و به بیان بهتر ، اطلس ماهیان جهان بود .
چنین نقل شده که یکی از ثروتمند ترین شاهزاده (پرنسس) های آلمان هزینه انتشار این کتاب را پرداخته بود .
کتابی که در موردش خواندید ، مدت ها تنها منبع استاندارد کسانی بود که می خواستند در مورد ماهیان دنیا چیزی بیاموزند .
کتاب ایکتیولوجیا برای بیش از 20 سال یگانه و منحصر به فرد باقی ماند .
3 جلد نخست این کتاب به بررسی ماهیان آلمان می پرداخت و جلدهای 4 تا 12 ماهیان سایر نقاط جهان را توصیف می کرد .
نویسنده همچنین سعی کرده بود که به غیر از نام علمی ، اسامی ماهیان را به چند زبان گوناگون در کنار عکس هر ماهی بنویسد .
پس از مرگ بلوخ ، یکی از شاگردانش به نام یوهان اشنایدر یا Johann Gottlob Schneider (1750 – 1822 ) کتاب بلوخ را باز نگری نمود و آن را با عنوان Systemae Ichthyologiae و به نام خود مارکوس بلوخ منتشر کرد .
کتاب باز نویسی شده اشنایدر 1519 گونه را شرح می داد .
امروزه 1500 گونه ای که بلوخ طی 20 سال از سر تا سر دنیا برای مطالعه گرد آورده بود در موزه تاریخ طبیعی دانشگاه هامبولت در برلین یا ''Museum für Naturkunde der Humboldt Universität" ، نگهداری می شود .
نگفتن این نکته بی انصافیست که در آن زمان چنین مجموعه وسیعی از ماهیان در دنیا بی مانند بود !
پرسش : به راستی چرا هنوز پس از این همه سال کلیه کارهای یک ماهی شناس از نمونه های فیکس شده تا یادداشت ها و نقاشی هایش درکشورش نگهداری می شود ؟
و چرا در مملکت ما چنین کارهایی رسم نیست ؟
بدرود