http://www.4shared.com/file/103474966/e44d9ea3/_2__140.html

شیشس

فهرست صد كتاب ناب ادبيات جهان

Selected Books from World Literature

---

 The following list has been noted in Dr. Elahi Ghomshei's official website

The links to the books are added by Mohammad H. Ansari

---

 

 

 

1- اشارات و تنبيهات

اثر ابن سينا - قرن پنجم هجری

نام اين کتاب به عربی الاشارات و التنبيهات است و ابن سينا آن را در دوران پختگی فلسفی خود نوشته و سعی کرده است در کمترين کلام بيشترين حکمت را بگنجاند.     اين کتاب يک دوره منطق و طبيعيات و الهيات اسلامی است و توسط دکتر حسن ملکشاهی به فارسی ترجمه شده است.     ترجمه نسبتاً خوب است اما رسا نيست.     نقطه اوج اين کتاب در بخش فلسفه نمط نفس و سه نمط آخر کتاب است که شيخ در آن به موضوعات عرفانی و سير و سلوک می پردازد.

اين کتاب از امهات کتب فلسفه اسلامی است و هنوز در حوزه های علميه سنتی تدريس می شود.     سبک نگارش کتاب متأثر از فصوص الحکمه فارابی است.

امام فخر رازی متکلم معروف اسلامی که در علوم و فنون اسلامی شهرتی خاص دارد، کتاب اشارات را پاسخ گفته و جز در مورد بخش مقامات العارفين( نمط نهم کتاب) که با تحسين از آن ياد کرده در بقيه مطالب کتاب تشکيک کرده و قدم به قدم اشکال گرفته است.     اما خواجه نصير الدين طوسی حکيم و رياضی دان بزرگ اسلامی با شرح مفصل و ارزشمندی که بر اشارات نوشته پاسخ اشکالات امام فخر را با احترام تمام داده است. اشارات معمولاً با شرح خواجه طوسی تدريس می شود.     اين کتاب در شمار متون درسی است و بهتر است با استاد خوانده شود و استاد آن امروز کمتر يافت می شود.    مگر افراد نادری در گوشه و کنار برخاسته از حوزه های قديم.

 

2- والدن، آثار ادبا غرب، 

Walden

نوشته ی  هنری ديويد ثورو
Henry David Thoreau

اين کتاب از جمله مهمترين کتابهای خوب در ادب جهان و از بزرگترين هديه هاي امريکا به فرهنگ جهان است.     متأسفانه ترجمه کاملی از آن به فارسی در دست نيست و کتاب همچنان در انتظار يک مترجم حکيم و با تجربه بسر می برد.     ستايشگران اين کتاب در ميان بزرگان بسيارند از جمله "جيمز راسل لوئل"، اين کتاب را يکی از بزرگترين آثار ادبی جهان در نوع خود شمرده است.     "ثورو" اثر معروف ديگری دارد که در حقيقت يک مقاله بلند است در شيوه های مبارزه منفی که نام آن را Civil Disobedience يعنی "نافرمانی مدنی" گذاشته است.

"والدن" گزارشی است از دوران خلوت نشينی " ثورو" در جنگلی به نام والدن که تفکرات و مشاهدات خود را به زبانی ساده و مؤثر و صديق و صميمی در آن بيان کرده است.     بعضی معتقدند اين کتاب پاسخی شيرين است به ماده گرايی تلخ روزگار او و نيز نجوای ملايمی است از آنچه که والت ويتمان بعدها با صدای بلند و فرياد و غوغا بيان کرد.     اين کتاب همچنين منقدانی داشته است که آن را در حل معمای زندگی ناتوان دانسته اند. اما بهر حال تصديق کرده اند که کمتر کسی به خوبی "ثورو" بی اعتباری زندگی خاکی را مجسم کرده است.

 

• این کتاب را به زبان انگلیسی روی اینترنت بخوانید.
• این کتاب را دانلود کنید!

 

3- مهابهارات

مهمترين حماسه دينی هندوان است که همراه با رامايانا، حماسه ديگر اين قوم کهن، دو کتاب از برجسته ترين حماسه های بشری شمرده شده است.     کتاب گيتا که خود به تنهايی يک دوره فلسفه جاويد را شامل است، نيز جزئی از اين کتاب بزرگ است.    حجم کتاب چند برابر مجموعه اوديسه و ايلياد و دو برابر شاهنامه فردوسی است. مهابهارات يکی از منابع الهام برای آثار بزرگ ادب و حکمت در هندوستان بوده است.    از جمله کتاب معروف شاکونتالا (دانلود ِ شاکونتالا) که نقطه اوج ادب نمايشی هندوان است، ملهم از اين کتاب است.     تاريخ نگارش مهابهارات به حدود دو قرن بيش از ميلاد می رسد.     اما کتاب رامايانا بسيار قديمی تر است و به حدود هزار پيش از ميلاد باز می گردد.

 

 

4- در طبيعت اشياء، 

On The Nature of Things

اثر لوکريتوس،  

شاعر بزرگ رومی در قرن اول پيش از ميلاد

لوکريتوس از پيروان اپيکور بنيان گذار فلسفه لذت و شارح فلسفه دومکريتوس واضع نظريه اتم است.     لوکريتوس در اين کتاب اصول فلسفه ماترياليستی دومکريتوس و مبانی فلسفه لذت جويی را به تفصيل بيان کرده است.     ترجمه بخش کوچکی از اين کتاب در کتاب فيلسوفان نظری آمده است که طعمی و رايحه ای از کتاب را بدسـت می دهد.     اما توصيه ما اين است که کتاب به يکی از زبانهای اصيل اروپايی مطالعه شود.

 

• این کتاب را دانلود کنید (کتابخانه ی دانشگاه ِ ام آی تی) 
• متن ِ این کتاب را دانلود کنید (فایل تکست)

 

5- نمايشنامه ابرها، 

اثر اريستوفانس Aristophanes

كمدي نويس مشهور يوناني،

معاصر سقراط قرن پنجم پيش از ميلاد

اين نمايشنامه طنزي بر فلسفه سقراط است.     اين نمايشنامه در مجموعه اي از هشت نمايشنامه كمدي از بهترين كمدي نويسان طول تاريخ آمده است.     به زبان فارسي ترجمه شده اما ترجمه انگليسي آن مرجح است.

• این کتاب را دانلود کنید (کتابخانه ی دانشگاه ِ ام آی تی)
  

 

 

6- مجموعه اشعار سافو

Sappho

قرن ششم پيش از ميلاد

سافو بزرگترين شاعر زن در يونان باستان و قديميترين شاعر زن در جهان است.     اشعار او دعوت از زنان به برخورداري از فرهنگ و معنويت و هنر و شعر و ادبيات و در كنار آن دعوت به آزادي و استقلال زنان است. افلاطون درباره او گفته است:

الهگان نه گانه هنر، "موزه ها"، به حقيقت ده نفرند و دهمين آنها سافو است.

• کتاب ِ اشعار ِ سافو را به زبان انگلیسی بخوانید.
  

 

7- در آزادي بيان،

آريوپجي تيکا (AreoPagitica) اثر جان ميلتون شاعر معروف انگليسي در قرن هفدهم.

اين اثر در حقيقت نامه اي است که جان ميلتون به پارلمان انگليس نوشته و طي آن به قانون سانسور کردن مطبوعات مصوب سال 1643 پارلمان پاسخ گفته است.     اين رساله نسبتاً کوچک شايد بزرگترين و مؤثرترين اثري باشد که در تاريخ مطبوعات جهان عليه سانسور مطبوعات نوشته شده است.

 

پيش از ميلتون يکي از فيلسوفان خطيب با خطيبان فيلسوف آتن به نام ايسکرانيس کتابي در همين موضوع با عنوان Arepagiticus نوشته و طي آن از حکومت در خواست کرده است که آزادي بيان به ميدان Areopagus باز گردد.      آرئوپاگوس نام ميداني بوده است در آتن که آنجا مردم مي توانستند به آزادي هر سخن که مي خواهند بگويند ( مشابه گوشه هايد پارک در لندن که تصور مي رود در دوره معاصر چنين جايي است).

کتاب ميلتون اگر چه بلافاصله موجب لغو فرمان نشد اما در تضعيف و لغو نهايي آن در حدود پنجاه سال بعد نقش اساسي داشت.

از جملات معروف اين کتاب که از کلمات قصار ميلتون محسوب مي شود جمله زير بسيار آموزنده است.

• کشتن ِ يک کتاب کمتر از کشتن ِ يک انسان نيست .
• آنکس که انساني را مي کشد موجود خردمندي را کشته است که به صورت خداوند ساخته شده است، اما آنکس که کتابي را مي کشد جوهر عقل را که همان صورت خداوند است نابود کرده است.

• این کتاب را به انگلیسی بخوانید.
• این کتاب را به انگلیسی بخوانید.

 

 

 

8- افسانه هاي پريان، 

اثر هانس کريستين اندرسن (Hans Christian Andersen)

اندرسن داستان سراي معروف دانمارکي (1805-1875) مجموعه اي از داستانهاي پريان و قصه هاي قديمي سنتي رايج در فرهنگ غرب را باز آفريني کرد و روحي تازه و لطيف در آنها دميد و از عشق و شور و ذوق زندگي و لطائف عرفاني و معنوي آکنده ساخت .

اين کتاب در 1835 به طبع رسيد و طولي نکشيد که به همه زبانهاي مهم دنيا ترجمه شد .     ترجمه فارسي اين داستانها نيز بطور کامل و همچنين در مجموعه هاي کوچکتر يا حتي تک داستان به فارسي عرضه شده است .

اندرسن کودکان را دوست مي داشت و حال و هواي خيالات شيرين و معصومانه آنها را که از فطرت پاک الهي آنها سرچشمه مي گيرد، خوب مي شناخت و خود نيز تا آخر عمر کودک ماند .     کودکي عاشق ادبيات و عاشق قصه و عاشق خيالات عجيب و ماجراهاي غريب در عين حال آشنا با روح آدمي.

از وي نقل کرده اند که گفته است:

"در ايام نوجواني روزي گرسنه بودم و در هواي سرد گرفتار و چند سکه کم بها بيش در جيب نداشتم.    به يک دکان کتاب فروشي رفتم و با آن سکه ها يکي از داستانهاي سروالتراسکات را خريدم و هم گرم شدم و هم سير شدم."

داستانهاي اندرسن همه لطيف و شيرين است و اغلب كوتاه، اما چنان آكنده از بينشهاي معنوي و روحاني است كه مي توان آنها را براي بيان بلندترين لطايف حكمي و عرفاني به عاريت گرفت.

كــودكـــان افســـانه ها مي آورند
درج در افسانه شان صد درس و پند
از كــليله باز خــوان آن قصـــه را
تا بيـــابي از حقيــقت حصّــــه را

نقطه اوج اين داستانها از نظر پروازهاي معنوي، داستان ملكه برفهاست كه متضمن حقيقتي بزرگ در زندگي همه آدميان است.     اندرسن مانند همه لطيف طبعان و نازنينان روزگار شفقتي و مهري تمام به بشريت داشت و از ظلم و جور آدميان بخصوص بر كودكان سخت در رنج بود و تلاش كرد كه با شمشير پرنيايي داستانهاي لطيفش، اندكي از اين رنج ها را بكاهد.

• داستان ملکه ی برفها و چند داستان ِ دیگر را به انگیسی بخوانید
• چند داستان دیگر را به انگیسی از اینجا بخوانید
• چند داستان دیگر را به زبان انگلیسی بشنوید
• ترجمه ی چند داستان به زبان فارسی را بخوانید
• نمایشنامه ی جوجه اردک ِ زشت را به فارسی بشنوید. 
• داستان دخترک کبریت فروش را به انگیسی بشنوید.
• چند داستان دیگر را در ویکی سورس بخوانید.

 

 

9- ديوان حافظ،

اثر شمس الدين محمد حافظ شيرازي

حافظ را غربيان شهريار غزل و شعر غنايي پارسي دانسته اند و در شرق و در خود ايران نيز پيوسته همين مقام را براي حافظ قائل بوده اند و هستند.     ديوان حافظ تقريباً در خانه هر ايراني، به عنوان يك اثر آسماني و قدسي، عزيز و محبوب است.     او را لسان الغيب گفته كه اين لقب مهم شاعران حقيقي و آسماني است.    اما حافظ در انتساب اين لقب بخود توفيقي بيش از ديگر شاعران پارسي گو داشته است:

هزاران آفـرين بر جان حافظ
همه غرقيم در احسان حافظ
ز هفتــم آسمان غيـب آمـد
لسان الغيب اندر شأن حافظ فيض كاشاني

از نسخه هاي معروف و قديمي حافظ، نسخه ی قدسي است كه توسط شاعر معروف قدسي شيرازي تدوين و تصحيح شده است.     البته در اين ديوان غزليات و قطعاتي هست كه انتساب آنها به حافظ بعيد مي نمايد.     حافظ مرحوم محمد قزويني و پژمان بختياري و خانلري و دهها نسخه ديگر پس از قدسي نيز تدوين شده است.    نگارنده نيز در سالهاي اخير نسخه اي از ديوان لسان الغيب فراهم آورده كه طبيعتاً به اقتضاي آنكه پس از آنهمه نسخه به انجام اين كار پرداختم و ملاحظات ادبی و عرفانی تازه ای را در تصحيح ديوان بکار بستم.     آن را از ديگر نسخ به كمال نزديكتر مي بينم.     در چاپ دوم اين كتاب كه توسط انتشارات پيك علوم به طبع رسيد افزون بر پيشگفتار، حواشي و توضيحاتی نيز بر آن افزوده شد و در نسخه سوم كه عنوان نسخه دانشگاهي حافظ خواهد داشت افزون بر توضيحات مفصل شرح موارد مهم مورد اختلاف، در نسخه بدلها نيز در آن خواهد آمد.     نظرات نگارنده درباره عرفان حافظ در پيشگفتار كتاب آمده است.

ديوان حافظ به اكثر زبانهاي زنده دنيا بطور كامل يا گزيده ترجمه شده است.    به زبان انگليسي حافظ مترجمان متعدد دارد و ما در ميان گزيده ها كتاب "پنجاه شعر از حافظ" با مقدمه و توضيحات و ويرايش پرفسور آربري مستشرق بزرگ معاصر انگليسي كه مشتمل بر پنجاه قطعه شعر از حافظ و ترجمه آنها از مترجمان متعدد از جمله خود آربري است براي مطالعه انگليسي دانان توصيه مي كنيم.     ترجمه پروفسور ويلبر فورس کلارک متن کامل ديوان حافظ را در بر می گيرد و توضيحات عرفانی و ادبی مفصلی بر بسياری غزلها در آن آمده است.

بهترين شرح ديوان حافظ همان مثنوی و گلشن راز و ديوان سعدی و پيش از آنها نظامی و عطار و سنائی است که همه آنها و بسياری شاعران کوچک و بزرگ ديگر در لفظ و معنی غزليات حافظ کم و بيش سهمی داشته اند.     و چون ديوان حافظ به حقيقت حافظ مهمترين دستاوردهای عرفانی و ادبی شاعران پيشين است مهمترين شرح آن نيز همان اشعار و آثار منثور پيشينيان حافظ است.

• غزلیات ِ حافظ با صدای دکتر موسوی گرمارودی را از اینجا بشنوید

 

 

 

10- The Element Book of Mystical Verse

  Edited by Alan Jacobs

انتشارات Element
شعر عرفاني به زبان انگليسی

 

اين كتاب مجموعه مفصلي از اشعار عرفاني در ادبيات جهان است كه بخش قابل توجهي از آن به شاعران ايراني اختصاص دارد.     مترجمان بسياري در ترجمه اين آثار از زبان اصلي به انگليسي با اين كتاب همكاري كرده اند.     ترجمه ها عموماً قابل فهم و وفادار به متن است.     اين کتاب را می توان با استفاده از کتاب فروشی آمازون در شبکه جهانی بدست آورد.

• این کتاب در آمازون ِ کانادا

 

11- كتاب مقدس(عهد عتيق و عهد جديد)

ترجمه: انجمن كتاب مقدس.
چاپ دوم در ايران 1987 – از روي نسخه چاپ 1904

اين كتاب از زبانهاي اصلي عبراني و كلداني و يوناني ترجمه شده است.     نثر فارسي كتاب كمي قديمي است اما بسيار متين ، فصيح و زيباست و رنگ و آهنگ يك كتاب آسماني را داراست.     مطالعه متن کامل اين کتاب را به اصحاب دين و فرهنگ توصيه می کنيم بخصوص بخشهای مزامير از حضرت داود، غزليات سليمان، امثال سليمان، کتاب اشعيای نبی و عاموس نبی.

 

 

12- داستانهاي كوتاه تولستوي

تولستوي رمان نويس معروف روسي و نويسنده شاهكارهايي چون جنگ و صلح، آناكارنينا و رستاخيز. علاوه بر رمانهاي بلند و كوتاه مجموعه اي از داستانهاي كوتاه نوشته كه بيشتر جنبه اخلاقي و اجتماعي و گاه عرفاني دارد.     هر چند بعضي از اين داستانها به فارسي ترجمه و عرضه شده، هنوز مجموعه خوبي از داستانهاي كوتاه تولستوی بدست كودكان و نوجوانان ايراني نرسيده است.     اما به زبان انگليسي مجموعه 29 داستان از او در مجموعه انتشارات آكسفورد به طبع رسيده است.     داستانهاي لطيفي چون سه لبخند( يا خدا همه جا هست)، داستان انسان چقدر زمين نياز دارد، در اين مجموعه آمده است.

 

• متن داستان های تولستوی به انگلیسی
• چند اثر شنیداری و خواندنی به انگلیسی

 

 

13- هنر چيست، 

اثر تولستوي

 

به فارسي ترجمه شده ولي متن انگليسي يا فرانسه براي مطالعه دقيق مطمئن تر است.     اين كتاب پاسخي است به پرسشي كه يك كودك ده ساله در يك نمايشگاه از تولستوي مي كند كه: هنر چيست؟ بين پرسش آن كودك و انتشار کتاب بيش از هشت سال فاصله وجود دارد.     مطالعه اين كتاب نيز به علاقمندان نقد هنر توصيه مي شود.

 

 

14- اخلاق ناصری،

تصحيح مجتبي مينوي

با همكاري ترجمه كامل متن به انگليسي اثر Wickens
گزيده اخلاق ناصري براي دبيرستانها چاپ شده است.

اخلاق ناصري پس از اخلاق نيكوماك يا نيكوماخوس اثر ارسطو، مهمترين كتاب اخلاق نظري در آثار كلاسيك جهان است.     اين كتاب اگر چه بر مباني اخلاق ارسطويي استوار است اما از فرهنگ و ادبيات اسلامي نيز عميقاً تأثير پذيرفته و آميزه اي از دو فرهنگ كهن يونان و اسلام است.     در اين کتاب رذائل اخلاقی به عنوان بيماريهای شخصيتی مطرح شده و پس از بحث از سرچشمه بيماری، روش علاج هر يک آمده است.     متن کتاب سنگين است از اين رو يا بايد آن را نزد استاد خواند يا زمينه های کافی برای فهم آن دارا بود.

 

 

 

15- اوصاف الاشراف،

اثر خواجه نصير طوسي

كتابي است كوچك اثر خواجه نصير طوسي در بيان مراتب سير و سلوك در فرهنگ اسلامي كه بارها به طبع رسيده و از جمله يك نسخه نفيس از آن به خط عمادالكتاب سيفي قزويني طبع و انتشار يافته است.     مقصود از اشراف در عنوان اين كتاب انسانهاي پاك و شريف است نه صرفاً انسانهاي اشرافی و ثروتمند و رجال سياسي و اجتماعي و خاندانهای صاحب ثروت و قدرت.

اين کتاب در عين کوچکی همه مراتب سير و سلوک عارفان و صوفيان حقيقی را در چهار چوب فرهنگ اسلامی به اختصار بيان کرده است.     اين کتاب از مهمترين کتابهای کوچک محسوب می شود.

 

 

 

 

16- افسانه هاي هزار و يك شب

 

متن فارسي توسط عبد اللطيف تسوجي در دوره قاجار از متن عربی الف ليله و ليله ترجمه شده و در چند جلد به طبع رسيده است.

 

متن كامل کتاب به زبان انگليسي اثر پرفسور Lane در يك جلد با توضيحات مفصل و متن چند جلدي اثر Richard Burton توصيه مي شود.     گزيده هاي بيشمار از اين مجموعه داستانها نيز به زبان فارسي و انگليسي موجود است.

افسانه هاي هزار و يك شب را اروپائيان شبهاي عربي نام نهاده اند و اين توهم براي اروپائيان حاصل شده است كه اين مجموعه تماماً داستانهاي عربي و اسلامي است در حاليكه چهار چوب داستان كه همان قصه شهرزاد و دنيازاد است، فارسي و بسياري از نامها در داستانهاي متعدد نيز فارسي است و نيز بسياري داستانها از منابع هندي وارد اين مجموعه شده و تعدادي نيز مربوط به دربار خليفه هارون الرشيد است و مي توان گفت يك مجموعه هندي ايراني عربي است.     اروپائيان در بعضي داستانها پيرايشهايي انجام داده اند كه در متن عربي و فارسي اعمال نشده است.     بهمين جهت بهتر است براي كودكان و نوجوانان از گزيده هاي مهذب فارسي استفاده شود.     مقدمه كوتاهي از نگارنده در آغاز مجموعه تازه اي از اين داستانها كه توسط انتشارات محمد به طبع رسيده، آمده است.

 

 

 

17- سير و سلوك ِ ترسا،

Pilgrim's Progress

اثر جان بانيان
By John Bunyan

 " سير و سلوك ترسا" يا سفر زائر يك داستان بديع تمثيلي است كه با الهام از فرهنگ كتاب مقدس، اطوار و مراتب سلوك آدمي را از نفس تا عشق، از شهر فنا تا شهر بقا و از هلاكت تا نجات، از غم به شادي و از مرگ به حيات ابد به زباني شيرين و پر جاذبه بيان مي كند.

اين كتاب در دنياي مسيحيت از زمان تصنيف آن در نيمه قرن هفدهم تا اوائل قرن بيستم بعد از كتاب مقدس پر فروش ترين كتاب بوده و به همه زبانهاي مهم دنيا ترجمه شده است.

در زبان فارسي يك ترجمه قديمي (قرن سيزدهم هجري) از اين كتاب وجود دارد كه با نثري روان و قابل فهم نوشته شده و يادداشتهاي سودمندي نيز بر آن افزوده شده و براي خوانندگان فارسي زبان قابل استفاده است. اما مناسب است كه در اين روزگار ترجمه تازه اي با نثر فارسي امروز و حواشي تحقيقي به علاقمندان داستانهاي عرفاني عرضه شود.

 

• این کتاب را در ویکی سورس بخوانید
• این کتاب را در پروژه ی گوتنبرگ بخوانید.
• این کتاب را بشنوید.
• این کتاب را برای آی پاد (ام پی تری پلی یر) دانلود و بشنوید.

 

 

كنترل ديابت

كنترل ديابت

 در بخش نخست اين مقاله، ضمن بررسي بيماري ديابت و علل ايجاد آن، به راههاي پيشگيري پرداخته شد. اما اين نكته مطرح شد كه در يك روش ايده آل كنترل ديابت، هر بيمار ديابتي بايد سه پايه اصلي درمان يعني رژيم غذايي، ورزش و داروها (شامل انسولين و قرص) را به خوبي بشناسد و بتواند با استفاده از آزمايش مرتب قند خون و به كمك دستگاه گلوكومتر به تنظيم هر يك از اين سه پايه بپردازد. نويسنده در بخش پاياني مقاله، اين موضوع را مورد بررسي قرار مي دهد.

 

تغذيه

     مهمترين اصل تغذيه صحيح در ديابت مصرف متعادل تمام گروههاي غذايي شامل نان و غلات، ميوه جات، سبزيجات، شير، گوشت و چربيها مي باشد. البته بايد نكات زير را در نظر داشت:

     - كاهش مصرف مواد غذايي نشاسته اي (كربوهيدراتها) از جمله نان و برنج: در اين ميان مصرف مواد قندي به شرطي كه همراه با غذا خورده شوند و معادل آنها از مقدار مواد   نشاسته اي غذا كم شود، اشكالي ندارد. البته بايد به خاطر داشت كه اغلب شيريني ها حاوي مقادير زيادي چربي هستند و باعث چاقي مي شوند.

     - مصرف مقادير كافي فيبر: فيبرها مواد غير قابل جذبي هستند كه باعث كاهش وزن، كاهش كلسترول خون و بيماريهاي قلبي و نيز جلوگيري از بالا رفتن زياد قند خون بعد از غذا مي شوند. بنابراين مصرف اين مواد در بيماران ديابتي بسيار مفيد است. مواد غذايي زير حاوي فيبر فراوانند: نان سبوس دار، جوي پوست نكنده، ذرت، بادام، فندق، گردو، انواع لوبيا، عدس، سويا، سبزيجات مخصوصا لوبيا سبز، نخود فرنگي، هويج، گل كلم، اسفناج و ميوه ها مخصوصا توت فرنگي، شاه توت، گلابي، سيب و پرتقال

     - محدود كردن مصرف نمك به 5/1-1 قاشق چايخوري در روز به منظور پيشگيري از افزايش فشار خون

     - به حداقل رساندن مصرف گوشت قرمز و استفاده از گوشت مرغ و ماهي (مخصوصا ماهي قزل آلا و سفيد) به جاي آن

     - مصرف وعده هاي غذايي و نيز ميان وعده ها در فواصل منظم و تقريبا ثابتي از شبانه روز

     - كباب يا آب پز كردن مواد غذايي به جاي سرخ كردن آنها

     - جدا كردن چربي گوشت و نيز پوست مرغ

     - پرهيز از اضافه كردن روغن به غذا تا حد امكان (حداكثر 5-4 قاشق غذاخوري در روز)

     - خودداري از مصرف غذاهاي پر چربي مثل كله پاچه، مغز، سوسيس، كالباس، همبرگر و سس هاي آماده

     - جايگزيني مصرف روغن هاي گياهي مايع به جاي روغن هاي جامد به منظور كاهش كلسترول خون

     - مصرف كافي مواد غذايي حاوي چربي هاي مفيد از جمله روغن زيتون، بادام، بادام زميني، گردو و فندق به افزايش سلامت دستگاه قلب و عروق

     - استفاده از لبنيات كم چرب و محدود كردن مصرف كره از جمله مارگارين، خامه، سرشير و لبنيات محلي

     نگاهي گذرا به نكات فوق نشان مي دهد كه اصول تغذيه صحيح در ديابت در واقع همان اصولي هستند كه هر فردي كه خواستار حفظ سلامت عمومي بدن خود است، ملزم به رعايت آنهاست.

 

ورزش

     با توجه به نقش ورزش در كاهش وزن و چربي خون و نيز كم كردن مقاومت بدن نسبت به انسولين كه از مهمترين دلايل افزايش قند خون در ديابت نوع 2 است، مي توان به اهميت نقش ورزش در پيشگيري و درمان ديابت و عوارض آن پي برد. تجربه نشان داده است كه اكثر بيماراني كه ديابت خود را به خوبي كنترل مي كنند، كساني هستند كه به طور منظم ورزش مي كنند. يك ورزش اصولي ورزشي است كه به درستي برنامه ريزي شده باشد. در ادامه به چند نكته در مورد برنامه ريزي صحيح ورزشي اشاره مي شود. بايد به خاطر داشت كه ورزش تنها زماني داراي بيشترين تاثير است كه همراه با رعايت رژيم غذايي باشد.

     - قبل از شروع ورزش بايد با مراجعه به پزشك و انجام آزمايشهايي از جمله اندازه گيري قند، فشار و چربي خون، بررسي دستگاه قلب و عروق و كليه ها و نيز معاينه چشم و سيستم اعصاب از نبود عوارض جدي ديابت اطمينان حاصل كرد زيرا انجام بعضي ورزشها باعث تشديد عوارض ديابت مي شود. همچنين بايد قبل از شروع هر جلسه به مدت 15–10 دقيقه نرمشهاي كششي به منظور گرم كردن بدن انجام شود.

     - به طور كلي بهترين نوع ورزش براي بيماران ديابتي ورزشهاي هوازي هستند يعني ورزشهايي كه به طور مداوم (حداقل 20 دقيقه) و با شدت كم يا متوسط انجام مي شوند مثل پياده روي، دويدن آهسته، طناب زدن، شنا و دوچرخه سواري. در اين ميان پياده روي ورزشي ساده و در عين حال بسيار موثر براي كنترل قند خون است.

     - شدت فعاليت در ابتدا كم است و به تدريج زياد مي شود. به عنوان مثال مي توان با 5/1 كيلومتر پياده روي در روز شروع كرد و طي 6 هفته مقدار آن را به 6 كيلومتر افزايش داد.

     براي اينكه اثرات مطلوب ورزش در بدن پايدار شود، لازم است تا جلسات انجام آن حداقل 5 بار در هفته باشد و هر جلسه 30-20 دقيقه طول بكشد.

     - در بيماراني كه انسولين يا قرص مصرف مي كنند به منظور پيشگيري از پايين افتادن قند خون (هيپوگليسمي) بهترين زمان ورزش 2-1 ساعت بعد از خوردن غذاست. همچنين اين بيماران بايد علايم هيپوگليسمي مثل ضعف، عرق سرد، احساس گرسنگي و تاري ديد آشنا باشند و به محض مشاهده آنها اقدام به خوردن غذاهاي شيرين مثل قند كنند.

 

داروها

قرصهاي پايين آورنده قند خون

     اين قرصها مخصوص بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 است و داراي انواع مختلفي است. شايعترين انواع به كار رفته در كشور ما قرصهاي افزايش دهنده ترشح انسولين مثل گلي بن كلاميد و نيز قرص مت فورمين هستند. غالب پزشكان، درمان دارويي را، پس از عدم كفايت فعاليت ورزشي و رعايت رژيم غذايي در كنترل ايده آل قند خون، با قرصهاي نظير گلي بن كلاميد شروع مي كنند و به تدريج با افزايش نياز بيمار مقدار آن را افزايش مي دهند. مهمترين عارضه اين داروها هيپوگليسمي است كه معمولا در مواقعي اتفاق مي افتد كه يكي از      وعده هاي غذايي با وجود مصرف قرص حذف مي شود. از ديگر عوارض اين داروها اضافه وزن است. در درمان با مت فورمين دو عارضه فوق خيلي كمتر به چشم مي خورد. از طرفي ديگر اين دارو باعث بهبود وضعيت چربي خون مي شود. بنابراين مت فورمين داروي انتخابي براي بيماران ديابتي چاق با چربي خون بالاست. به عنوان يك قانون كلي در مواقعي كه قند خون با وجود مصرف حداكثر مقدار مجاز يك دارو كنترل نمي شود بايد دارويي از گروه ديگر را به آن اضافه كرد.

 

انسولين

     انسولين ها بر اساس زمان اثرشان در بدن به 3 دسته كلي كوتاه، متوسط و بلند اثر تقسيم مي شوند. از انسولين هاي كوتاه اثر مثل انسولين رگولار كه شفافند براي كنترل قند خون بعد از غذا و از انسولينهاي متوسط و بلند اثر مثل NPH كه كدر هستند معمولا جهت حفظ غلظت پايه انسولين در بين وعده هاي غذايي و در طول شب استفاده مي شود. درمان با انسولين در ديابت نوع 1 و 2 داراي يك فرق اساسي است. در ديابت نوع 1 بيماران از همان ابتدا نياز به تزريق انسولين دارند، در حالي كه در بيماران ديابتي نوع 2 در شروع بيماري معمولا انجام فعاليت منظم ورزشي و رعايت رژيم غذايي براي كنترل قند خون كفايت       مي كنند ولي بعد از مدتي بايد مصرف قرص نيز به آنها اضافه شود. تنها پس از گذشت چند سال از شروع بيماري و عدم كفايت قرصها در كنترل ايده آل قند خون است كه نياز به تزريق انسولين در شخص پيدا مي شود. بنابراين در هر يك از مراحل اين بيماري درمان متفاوتي مورد نياز است.

 

كنترل قند خون

     به عنوان يك اصل در ديابت هدف بيمار و پزشك نگاه داشتن قند خون تا حد امكان نرديك به مقدار طبيعي است تا بدين وسيله بتوان از عوارض بلندمدت ديابت جلوگيري كرد. بنابراين هرگونه اقدام جهت رسيدن به اين هدف حتي اگر تزريق انسولين باشد بايد با استقبال مواجه شود. يكي از عوارض شايع تزريق انسولين هيپوگليسمي است كه با رعايت اصول صحيح تغذيه و مصرف به موقع وعده هاي غذايي مخصوصا ميان وعده ها به خوبي قابل پيشگيري مي باشد. از طرف ديگر پيشرفتهاي بزرگي كه در سالهاي اخير در زمينه ساخت قرصهاي پايين آورنده قند خون اتفاق افتاده اند، اين امكان را به بيماران ديابتي داده است تا همزمان با تركيب مصرف قرص با تزريق انسولين، مقدار انسولين مورد نياز را به مقدار قابل توجهي كاهش داد. بنابراين بيماران ديابتي نوع 2 بايد بدون داشتن ترس بي مورد از انسولين در صورتي كه كنترل قند خونشان با وجود مصرف قرص در محدوده ايده آل قرار ندارد، نسبت به تزريق انسولين اقدام كنند. در بيماران ديابتي نوع 1 چالش اصلي تنظيم مقدار انسولين در موقعيتهاي گوناگون مثلا هنگام ورزش است. روش ايده آل تزريق انسولين در اين بيماران تزريقات متعدد يعني قبل از وعده غذا و هنگام خواب است كه حداكثر شباهت را به ترشح طبيعي انسولين در بدن دارد. در اين روش بيشتر تغييرات روزانه، در مقدار انسولين قبل از غذا صورت مي گيرد كه تابع شرايط زير است:

     1- قند خون قبل از غذا كه هرچه بيشتر باشد مقدار انسولين تزريقي نيز بيشتر مي شود.

     2- مقدار غذايي كه قرار است خورده شود: مهمترين عامل تاثيرگذار در اينجا مقدار مواد نشاسته اي (كربوهيدرات)موجود در غذاست كه هر چقدر بيشتر باشد مقدار انسولين مورد نياز نيز بيشتر است.

     3- ميزان فعاليتي كه قرار است بعد از غذا انجام شود: در صورت قصد انجام ورزش بعد از غذا بايد به منظور پيشگيري از حملات هيپوگليسمي مقدار انسولين را كم كرد.

     يكي از پايه هاي اصلي اين روش انجام آزمايشهاي مكرر قند خون حداقل 4 بار در روز يعني قبل از هر وعده غذا و هنگام خواب مي باشد.

     همچنين بيماران بايد با شركت در كلاسهاي آموزشي مهارتهاي لازم را در مورد تنظيم مقدار انسولين و نيز عوامل موثر در افزايش يا كاهش قند خون و راه كارهاي مقابله با آنها را فرا بگيرند.

MTBE

اثرات MTBE در آلودگي منابع آب چكيده:  MTBE(متيل ترسيو – بوتيل اتر) يك ماده آلي    اكسيژن دار است كه امروزه در ايران و برخي كشورهاي جهان به صورت گسترده در بنزين بدون سرب استفاده مي شود در ابتداي انتخاب و استفاد ه از اين ماده در سوخت مزاياي زيست محيطي آن مورد توجه بود ولي اكنون پس از گذشت چند سال از مصرف آن در دنيا مشخص شده است كه MTBE داراي امكان تاثيرات سوء روي انسان بوده و داراي پتانسيل آلودگي محيط زيست است. ورود MTBE به منابع آب و خاك به روشهاي مختلف انجام مي گيرد .MTBE در خاك بسيار متحرك است و حركت آن در آب تابع قوانين حركت آب در خاك است. MTBE مقاومت زيادي به تخريب زيستي دارد و نيمه عمر آن در آب بالاست ، جذب آنها توسط ذرات خاك ضعيف است ،حلاليت بالايي در آب دارد و بسيار متحرك است . اين عوامل باعث حركت MTBE به سمت آبهاي زير زميني و جمع اين ماده در اين آبها مي گردد و از آنجا كه آبهاي زيرزميني در شرب و كشاورزي استفاده دارند با تهديد سلامتي انسان و طبيعت باعث معضلات زيست محيطي مي گردد درحال حاضر USEPA حد مجاز اين ماده در آبهاي آشاميدني راpb 40-20 تعيين كرده است. با توجه به مصرف گسترده MTBE در ايران قبل از آنكه اين ماده به معضل زيست محيطي در كشور تبديل گردد بايد راهكارهي مناسب ادامه و ا عدم مصرف آن مشخص شود. واژه هاي كليدي : MTBE  ،آلودگي آبهاي سطحي ،آلودگي آبهاي زير زميني مقدمه: متيل ترسيو يک ماده آلی مصنوعی اکسيژن دار است که پس از اثبات جنبه های سوء بهداشتی و زيست محيطی سرب بعنوان جايگزين آن معرفی و امروزه در ايران و برخی از کشورای جهان بصورت گسترده در بنزينهای بدون سرب استفاده می شود.توجه به اين ماده در دهه ۷۰ ميلادی آغاز و مصرف آن در دهه ۸۰ و ۹۰ ميلادی در جهان افزايش يافت. در ابتدای انتخاب و استفاده از اين ماده در سوخت مزايای زيست محيطی آن مورد توجه بود که مهمترين آنها افزايش عدد اکتان بنزين٫ کاهش نشر گازهای آلاينده منتشر از اگزوز خودرو مانند منواکسيد کربن و ازن ٫ حذف سرب از بنزين به همراه تاثير بهبود نسبی کيفيت هوا ٫توليد آسان و سهولت اختلاط با بنزين می باشد ولی اکنون پس از گذشت چند سال از مصرف آن در دنيا مشخص شده است که MTBE دارای امکان تاثيرات سوء روی بدن انسان و مضرات زيست محيطی بودند و آلودگی آبها زير زمينی از مهمترين جنبه های زيست محيطی آن می باشد . در آمريکا از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۱ ميلادی دو سيستم تامين کننده نياز آب شرب شهری بخاطر آلودگی MTBE برای اين منظور غير قابل استفاده شدند.در سانتامونيکای آمريکا حداقل ۵۰ درصد از کل آب شهری که از منابع زيرزمينی تامين می شدبرای شرب غير قابل استفاده گرديد بطوريکه ۵/۳ ميليون دلار برای جايگزينو تامين آب شرب منطقه هزينه شد. وجود MTBE در کاليفرنيا در نمونه های شهری عموما با مقادير کمتر از ۲mg/l گزارش شده است. در شرايط خاص در جاهايی که قايقهای موتوری استفاده می شد غلظت اين ماده در آن آبها به۱۲ppm هم می رسد. در تحقيقی که در سال۱۹۹۶ توسط USGS در ۱۶ شهر آمريکا انجام شد ٫ مقدار MTBE موجود در آبهای سطحی بين µg/L 100-2/0 گزارش شد که غلظتهای بيشتر بين ماه های اکتبر تا مارس واقع شده است.(۳).در آمريکا به خاطر تاثيرات اين ماده در انسان و محيط زيست به ويژه آلودگی منابع آب اعتراضات فراوانی نسبت به ادامه مصرف آن وجود دارد ودر بعضی مناطق استفاده از MTBEممنوع شده است در اين مقاله برسی توانايی MTBEدر آلودگی منابع آب سه محور اصلی مورد توجه است تاثيرات MTBE روی سلامتی انسان چگونگی ورود MTBE به منابع آب وسرنوشت MTBE در منابع آب خصوصيات MTBE : متيل ترسيو بوتيلاتر يک ترکيب آلی با فرمول شيميايی C5H12O می باشد در دما وفشار استاندارد مايعی بی بيرنگ ٫ قابل اشتعال و قابل احتراق است . جرم مولکولی آن ۱۵/۸۸ بوده و دارای نقطه ذوب ۹-ـ درجه سانتی گراد ونقطه جوش ۶/۵۳ - ۲/۵۵ درجه سانتی گراد می باشد . چگالی اين ماده ۷۴۴/۰ ۷۵۸/۰ گزارش شده است . انحلال پذيری MTBE در آب بسيار بالاست 540mg/L گرارش شده است تاثيرات  MTBE روي سلامت انسان: انسان از سه طريق خوردن يا آشاميدن ، اشتنشاق وتماس پوستي مي تواند در معرض MTBE  قرار گيرد و سلامتي او تهديد گردد كه از اين بين بلع مهمترين راه ورود اين ماده به بدن انسان است و عمدتاً از طريق آشاميدن آب آلوده انجام مي شود، ضمن آنكه استحمام با آب گرم آلوده نيز فراريت آن را افزايش داده و باعث استنشاق اين ماده مي گردد . تاثيرات اين ماده روي بدن به دو قسمت سرطانيو غير سرطاني تقسيم مي شود . به دليل زمان نسبتاً كوتاه از آغاز مصرف گسترده اين ماده تحقيقات ومطالعات كافي براي برسي تاثيرات سرطان زائي در انسان انجام نشده است ولي اين موضوع هنگاميكه حيوانات آزمايشگاهي به صور مختلف در معرض مقادير بالاي  MTBE قرار گرفتند اثبات گرديد. در يك آزمايش در آثر بلعيدن MTBE در موشهاي صحرايي ماده  به مقدار mg 1000 به ازاء هر كيلوگرم وزن بدن در روز طي يك دوره 104 روزهاين موشها به سرطان خون مبتلا شدند وهمين تيمار در موشهاي صحرايي نر در دوره فوق باعث بروز تومورهاي بيضوي در آنها گرديد. طي تحقيقاتي در يك دوره18 ماهه ، استنشاق اين ماده توسط موشهاي صحرايي نر وماده صورت گرفت و خاصيت سرطان زايي MTBE در اين حيوانات آزمايشگاهي مشاهده گرديد . بر همين اساس USEPA اين ماده را در گروه داراي امكانم سرطان زائي قرار داده است . در مورد تا ثيرات غير سرطاني MTBE، از مهمترين وشايعترين عوارض تنفس آندر انسان سردرد ،سرگيجه،تهوع،آلرژي و مشكلات تنفسي مي باشد در آزمايشي روي موش صحرايي با بلعيدن mg  70 به ازاء هر كيلوگرم وزن بدن در روز تاثيري مشاهده نشد واز mg  100 به ازاء هر كيلوگرم وزن  بدن در روزعوارض آن مشاهده گرديد(2). براي ارزيابي صحيح از سميت اين ماده بر روي آنسان نياز به مطالعات وتحقيقات بيشتري مي باشد . ضمن آنكه در مواردي مانند تاثير روي ژنتيك ،توليد مثلو رشد اطلاعات بسيار محدود است . ورود MTBE به منابع آب: اولين مرحله در آلودگي منابع آب به MTBE ورود اين ماده به اجزاء محيط زيست مي باشد . مهمترين منابع ورود MTBE به محيط زيست نشت از تانكها وذخاير زير زميني ،لوله ها واتصالات ،وسائل وجايگاههاي سوخت گيري ، وسائل نقليه موتوري با سوخت بنزين ، قايق هاي موتوري و وسائل حمل و نقل MTBE مي باشند كه بر حسب جايگاه و نوع منبع ، اين ماده مي تواند وارد هوا خاك و آب گردد. MTBE موجد در هوا، شستشوي سطوح ذرات  آلوده به مواد حاوي اين ماده ، تخليه مستقيم MTBE يا بنزين حاوي اين ماده  به آبورود اين ماده  به آبهاي سطحي شده و ورود MTBE به آبهاي زير زميني نيز از طريق آبهي سطحي ، شكافها و عوارض زمين ، چاهها و خاك قابل انجام است  ورود MTBE به هوااز طريق تبخير در جايگاههاي سوخت گيري و سوخت رساني ، خروج از خودروها ، تبخير از لكه هاي بنزين  روي سطح زمين و استفاده هاي متفرقه انجام مي گردد . در نتيجه يك تحقيق پيك غلظت MTBE در هواي نزديك به پمپهاي بنزين به ppbv 1400 در اندازه گيريهاي كوتاه مدت رسيده است و ميانگين آن در همين مكان در محدوده ppbv 100-10 قرار داشته است . ميانگين غلظت MTBE در هوا در محيطهاي غير از پمپ بنزين ppbv  25/0 ،66/0 و82/0 گزارش شده است .(4) MTBE موجود در هوا با انحلال در ترولات آسماني به همراه بارندگي وارد سطح زمين ، خاك ويا آبهاي سطحي مي گردد.(3و4) اين اتفاق در مناطقي كه ترافيك سنگين دارد به ويژه در هواي سرد بيشتر مشهود است . در يك تحقيق در كاليفرنيا هنگاميكه غلظت متوسط MTBE در دماي 25 درجه سانتي گراد در هوا ppbv 2 بود غلظت تعادلي اين ماده در آب باران ppbv (70%) اندازه گيري شد . همچنين در تحقيقي در آلمان گزارش شده است كه 20 درصد از MTBE موجود  در روان آبهاي شهري پس از بارندگي مربوط به MTBE  ورودي از هوادر اثر بارش مي باشد  بنابراين MTBE  موجود در هوا يكي از منابع ورود به منابع آب مي باشد. ورود MTBE به خاك هم از طريق مختلف قابل انجام است. MTBE ورودي به هوا از طريق نزولات آسماني ، روانابهاي سطحي حاوي MTBE ، نشت از مخازن ،اتصلات،تانكرها و جايگا ه هاي سوختگيري  و نشت  از تانكهاي زيرزميني از مهمترين منابع ورود اين ماده به خاك مي باشد. نحوه حركت MTBE در خاك عامل مهمي در آلوده شدن آبهاي زيرزميني به اين  ماده مي باشد. در حركت وجابجايي اين ماده در خاك خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك  اهميت زيادي دارد . از مهمترين خصوصيات فيزيكي خاك در اين ارتباط تخلخل ،نفوذ پذيري خاك ،بافت، ساختمان و عمق خاك مي باشند.بافت سبك و تخلخل بالا با افزايش نفوذپذيري خاك حركت اين ماده را در خاك تسهيل مي نمايد . در مورد خصوصيات شيميائي خاك جذب سطحي و دفع از مهمترين اين خصوصيات است كه آلاينده هاي آلي را در خاك تحت تاثير قرار ميدهد. در خاك كلوئيدهاي رس و مواد آلي عوامل اصلي جذب سطحي MTBE مي باشند هرچه قابليت يك ماده براي جذب سطحي شدن به ذرات خاك بيشتر باشد تحرك آن ماده در خاك كمتر است . براي اين منظور در برآورد حركت MTBE در خاك از ضريب جذب سطحي (Kd) استفاده مي نمايند. فرمول شماره يك: غلظت جذب سطحي شده ماده مورد نظر روي سطح خاك بر حسب mg/kg يا (g يا μ)=Kd غلظت ماده مورد نظر در فاز محلول (آب خاك) بر حسب mg/Kg يا (µg/kg) بر اين اساس (1993)Howard  ماده، MTBE را در خاك بسيار متحرك معرفي مي كند(2). جذب MTBE به ذرات خاك ضعيف بوده و حلاليت آن در آب بسيار بالاست بنابراين به راحتي در خاك به همراه آب به سمت پايين حركت كرده و در نهايت آبهاي زير زميني  را آلوده مي نمايد . اين حركت تابع قوانين حركت آب در خاك مي باشد. سرنوشت MTBE در منابع آب: تخريب زيستي MTBE در آب بسيار كند است . MTBE توسط جمعي از دانشمندان در گروه مقاوم به تخريب زيستي قرار گرفته است اين ماده در هر دو حالت بي هوازي و هوازي به تجزيه ميكروبي مقاومت مي كند ولي گزارشاتي مبني بر تجزيه آن توسط ميكروبها در شرايط خاص موجود است. اين مقاومت به تجزيه ميكروبي مربوط به رفتار اتم كربن ترشيايي در ساخمان اتر و يا پيوند غير فعال اتر مي باشد. در آبهاي زيرزميني كه تخريب MTBE رخ داده است ماده ترسيو بوتيل اتر الكل تشكيل شده است كه خود مي تواند داراي خاصيت سرطان زائي باشد. مقاومت به تخريب توسط MTBE باعث حضور اين ماده در آب مي گردد كه طي مطالعات مختلف اثبات شده است . نيمه عمر MTBE در آبها سطحي بسته به  وضعيت آب متغير است. عوامل مؤثر در نيمه عمر MTBE در اين آبها سرعت آب، عمق حضور ماده و دماي آب مي باشد. كاهش عمق،افزايش دماي آب و افزايش سرعت آب باعث كاهش نيمه عمر MTBE در آب مي گردد. نيمه عمر MTBE در آبها سطحي در حدود 9 ساعت مي باشدكه بسته به  وضعيت آب مي تواند در محدوده 4 هفته تا 6 ماه قرار گيرد . در درياچه و آبهاي ساكن اين مقدار بيشتر و در رودخانه ها و جريانات متلاطم كمتر است. نيمه عمر MTBE در آبها زيرزميني به خاطر سرع كمتر آب و عدم وجود نور نسبت به آبها سطحي بسيار بيشتر است بطوريكه غلظت هاي حدود  mg/l 200 نيز در آبهاي زيرزميني گزارش شده است. بخاطر حلاليت بالاي MTBE موجود در آب حركت و انقال اين ماده در منابع آب تابعي از اين آبها بوده و در آبهاي زير زميني از قانون دارسي پيروي مي نمايد. فرمول شماره 2 فرمول دارسي Q=-kAi: كه A سطح مقطع منطقه ، I شيب هيدروليكي و k هدايت هيدروليكي بستر مي باشد . در اين معادلهI=Δh/Δs بطوريكه Δh اختلاف پتانسيل هيدروليكي و Δs فاصله حركت مي باشد.هدايت هيدروليكي بستر تابعي از خصوصيات نوعي سنگ ، رسوب يا خاك بستر بوده و تخلخل و نفوذ پذيري دو خصوصيت مهم بستر هستند كه روي آب موثرند. از آنجا كه MTBE به راحتي جذب سطحي ذرات بستر نمي گردد حركت آن با آب تسهيل مي شود. نتيجه: MTBE با خصوصيات خود شامل تاثير روي سلامتي انسان  توانايي بالاي حركت در منابع آب وخاك ، مقاومت به  تخريب طبيعي و حلاليت بالا قادر است از مسيرهاي مختلف وارد منابع آبي شده و در آن حضور داشته و مدت  زيادي  در آن مانده و باعث  آلودگي منابع آب گردد . آلودگي آبهاي زير زميني  به اين ماده يكي از مهمترين جنبه هاي  زيست محيطي MTBE  تلقي مي شود زيرا بيش از 90% آب شهرها و حدود 40% آب مورد نياز بخش كشاورزي در جهان از اين منابع تامين مي شود و اين آبها به طور مستقيم و غير مستقيم  مي تواند به مصرف انسان رسيده  و روي سلامتي  او تاثير  گذار باشد . در غلظتهاي ppb 15-  5 بو و مزه آن در آب مي تواند شكايت مصرف كننده را در بر داشته باشد (2)،USEPA  حداكثر مجاز اين ماده را در آب آشاميدني  ppb 40- 20 پيشنهاد نموده است . با توجه به مصرف  MTBE در ايران  قبل از آنكه اين ماده به يك معضل زيست محيطي تبديل گردد با مطالعات و تحقيقات كافي راهكارهاي مناسب مصرف و عدم مصرف آن مشخص گردد.يافتن جايگزين مناسب براي MTBE از مهمترين اين راهكارها مي باشد هم اكنون در بعضي از كشورهاي جهان از برخي از انواع الكلها به عنوان جايگزين اين ماده در بنزين استفاده مي گردد.