نام اين کتاب به عربی الاشارات و التنبيهات است و ابن سينا آن را در دوران پختگی فلسفی خود نوشته و سعی کرده است در کمترين کلام بيشترين حکمت را بگنجاند. اين کتاب يک دوره منطق و طبيعيات و الهيات اسلامی است و توسط دکتر حسن ملکشاهی به فارسی ترجمه شده است. ترجمه نسبتاً خوب است اما رسا نيست. نقطه اوج اين کتاب در بخش فلسفه نمط نفس و سه نمط آخر کتاب است که شيخ در آن به موضوعات عرفانی و سير و سلوک می پردازد.
اين کتاب از امهات کتب فلسفه اسلامی است و هنوز در حوزه های علميه سنتی تدريس می شود. سبک نگارش کتاب متأثر از فصوص الحکمه فارابی است.
امام فخر رازی متکلم معروف اسلامی که در علوم و فنون اسلامی شهرتی خاص دارد، کتاب اشارات را پاسخ گفته و جز در مورد بخش مقامات العارفين( نمط نهم کتاب) که با تحسين از آن ياد کرده در بقيه مطالب کتاب تشکيک کرده و قدم به قدم اشکال گرفته است. اما خواجه نصير الدين طوسی حکيم و رياضی دان بزرگ اسلامی با شرح مفصل و ارزشمندی که بر اشارات نوشته پاسخ اشکالات امام فخر را با احترام تمام داده است. اشارات معمولاً با شرح خواجه طوسی تدريس می شود. اين کتاب در شمار متون درسی است و بهتر است با استاد خوانده شود و استاد آن امروز کمتر يافت می شود. مگر افراد نادری در گوشه و کنار برخاسته از حوزه های قديم.
لوکريتوس از پيروان اپيکور بنيان گذار فلسفه لذت و شارح فلسفه دومکريتوس واضع نظريه اتم است. لوکريتوس در اين کتاب اصول فلسفه ماترياليستی دومکريتوس و مبانی فلسفه لذت جويی را به تفصيل بيان کرده است. ترجمه بخش کوچکی از اين کتاب در کتاب فيلسوفان نظری آمده است که طعمی و رايحه ای از کتاب را بدسـت می دهد. اما توصيه ما اين است که کتاب به يکی از زبانهای اصيل اروپايی مطالعه شود.
- این کتاب را دانلود کنید (کتابخانه ی دانشگاه ِ ام آی تی)
- متن ِ این کتاب را دانلود کنید (فایل تکست)
5- نمايشنامه ابرها،
اثر اريستوفانس Aristophanes
كمدي نويس مشهور يوناني،
معاصر سقراط قرن پنجم پيش از ميلاد
اين نمايشنامه طنزي بر فلسفه سقراط است. اين نمايشنامه در مجموعه اي از هشت نمايشنامه كمدي از بهترين كمدي نويسان طول تاريخ آمده است. به زبان فارسي ترجمه شده اما ترجمه انگليسي آن مرجح است.
- این کتاب را دانلود کنید (کتابخانه ی دانشگاه ِ ام آی تی)
6- مجموعه اشعار سافو
Sappho
قرن ششم پيش از ميلاد
سافو بزرگترين شاعر زن در يونان باستان و قديميترين شاعر زن در جهان است. اشعار او دعوت از زنان به برخورداري از فرهنگ و معنويت و هنر و شعر و ادبيات و در كنار آن دعوت به آزادي و استقلال زنان است. افلاطون درباره او گفته است:
الهگان نه گانه هنر، "موزه ها"، به حقيقت ده نفرند و دهمين آنها سافو است.
-
کتاب ِ اشعار ِ سافو را به زبان انگلیسی
بخوانید.
7- در آزادي بيان،
آريوپجي تيکا (AreoPagitica) اثر جان ميلتون شاعر معروف انگليسي در قرن هفدهم.
اين اثر در حقيقت نامه اي است که جان ميلتون به پارلمان انگليس نوشته و طي آن به قانون سانسور کردن مطبوعات مصوب سال 1643 پارلمان پاسخ گفته است. اين رساله نسبتاً کوچک شايد بزرگترين و مؤثرترين اثري باشد که در تاريخ مطبوعات جهان عليه سانسور مطبوعات نوشته شده است.
پيش از ميلتون يکي از فيلسوفان خطيب با خطيبان فيلسوف آتن به نام ايسکرانيس کتابي در همين موضوع با عنوان Arepagiticus نوشته و طي آن از حکومت در خواست کرده است که آزادي بيان به ميدان Areopagus باز گردد. آرئوپاگوس نام ميداني بوده است در آتن که آنجا مردم مي توانستند به آزادي هر سخن که مي خواهند بگويند ( مشابه گوشه هايد پارک در لندن که تصور مي رود در دوره معاصر چنين جايي است).
کتاب ميلتون اگر چه بلافاصله موجب لغو فرمان نشد اما در تضعيف و لغو نهايي آن در حدود پنجاه سال بعد نقش اساسي داشت.
از جملات معروف اين کتاب که از کلمات قصار ميلتون محسوب مي شود جمله زير بسيار آموزنده است.
- کشتن ِ يک کتاب کمتر از کشتن ِ يک انسان نيست .
- آنکس که انساني را مي کشد موجود خردمندي را کشته است که به صورت خداوند ساخته شده است، اما آنکس که کتابي را مي کشد جوهر عقل را که همان صورت خداوند است نابود کرده است.
8- افسانه هاي پريان،
اثر هانس کريستين اندرسن (Hans Christian Andersen)
اندرسن داستان سراي معروف دانمارکي (1805-1875) مجموعه اي از داستانهاي پريان و قصه هاي قديمي سنتي رايج در فرهنگ غرب را باز آفريني کرد و روحي تازه و لطيف در آنها دميد و از عشق و شور و ذوق زندگي و لطائف عرفاني و معنوي آکنده ساخت .
اين کتاب در 1835 به طبع رسيد و طولي نکشيد که به همه زبانهاي مهم دنيا ترجمه شد . ترجمه فارسي اين داستانها نيز بطور کامل و همچنين در مجموعه هاي کوچکتر يا حتي تک داستان به فارسي عرضه شده است .
اندرسن کودکان را دوست مي داشت و حال و هواي خيالات شيرين و معصومانه آنها را که از فطرت پاک الهي آنها سرچشمه مي گيرد، خوب مي شناخت و خود نيز تا آخر عمر کودک ماند . کودکي عاشق ادبيات و عاشق قصه و عاشق خيالات عجيب و ماجراهاي غريب در عين حال آشنا با روح آدمي.
از وي نقل کرده اند که گفته است:
"در ايام نوجواني روزي گرسنه بودم و در هواي سرد گرفتار و چند سکه کم بها بيش در جيب نداشتم. به يک دکان کتاب فروشي رفتم و با آن سکه ها يکي از داستانهاي سروالتراسکات را خريدم و هم گرم شدم و هم سير شدم."
داستانهاي اندرسن همه لطيف و شيرين است و اغلب كوتاه، اما چنان آكنده از بينشهاي معنوي و روحاني است كه مي توان آنها را براي بيان بلندترين لطايف حكمي و عرفاني به عاريت گرفت.
كــودكـــان افســـانه ها مي آورند
درج در افسانه شان صد درس و پند
از كــليله باز خــوان آن قصـــه را
تا بيـــابي از حقيــقت حصّــــه را
نقطه اوج اين داستانها از نظر پروازهاي معنوي، داستان ملكه برفهاست كه متضمن حقيقتي بزرگ در زندگي همه آدميان است. اندرسن مانند همه لطيف طبعان و نازنينان روزگار شفقتي و مهري تمام به بشريت داشت و از ظلم و جور آدميان بخصوص بر كودكان سخت در رنج بود و تلاش كرد كه با شمشير پرنيايي داستانهاي لطيفش، اندكي از اين رنج ها را بكاهد.
- داستان ملکه ی برفها و چند داستان ِ دیگر را به انگیسی بخوانید
- چند داستان دیگر را به انگیسی از اینجا بخوانید
- چند داستان دیگر را به زبان انگلیسی بشنوید
- ترجمه ی چند داستان به زبان فارسی را بخوانید
- نمایشنامه ی جوجه اردک ِ زشت را به فارسی بشنوید.
- داستان دخترک کبریت فروش را به انگیسی بشنوید.
- چند داستان دیگر را در ویکی سورس بخوانید.
9- ديوان حافظ،
اثر شمس الدين محمد حافظ شيرازي
حافظ را غربيان شهريار غزل و شعر غنايي پارسي دانسته اند و در شرق و در خود ايران نيز پيوسته همين مقام را براي حافظ قائل بوده اند و هستند. ديوان حافظ تقريباً در خانه هر ايراني، به عنوان يك اثر آسماني و قدسي، عزيز و محبوب است. او را لسان الغيب گفته كه اين لقب مهم شاعران حقيقي و آسماني است. اما حافظ در انتساب اين لقب بخود توفيقي بيش از ديگر شاعران پارسي گو داشته است:
هزاران آفـرين بر جان حافظ
همه غرقيم در احسان حافظ
ز هفتــم آسمان غيـب آمـد
لسان الغيب اندر شأن حافظ فيض كاشاني
از نسخه هاي معروف و قديمي حافظ، نسخه ی قدسي است كه توسط شاعر معروف قدسي شيرازي تدوين و تصحيح شده است. البته در اين ديوان غزليات و قطعاتي هست كه انتساب آنها به حافظ بعيد مي نمايد. حافظ مرحوم محمد قزويني و پژمان بختياري و خانلري و دهها نسخه ديگر پس از قدسي نيز تدوين شده است. نگارنده نيز در سالهاي اخير نسخه اي از ديوان لسان الغيب فراهم آورده كه طبيعتاً به اقتضاي آنكه پس از آنهمه نسخه به انجام اين كار پرداختم و ملاحظات ادبی و عرفانی تازه ای را در تصحيح ديوان بکار بستم. آن را از ديگر نسخ به كمال نزديكتر مي بينم. در چاپ دوم اين كتاب كه توسط انتشارات پيك علوم به طبع رسيد افزون بر پيشگفتار، حواشي و توضيحاتی نيز بر آن افزوده شد و در نسخه سوم كه عنوان نسخه دانشگاهي حافظ خواهد داشت افزون بر توضيحات مفصل شرح موارد مهم مورد اختلاف، در نسخه بدلها نيز در آن خواهد آمد. نظرات نگارنده درباره عرفان حافظ در پيشگفتار كتاب آمده است.
ديوان حافظ به اكثر زبانهاي زنده دنيا بطور كامل يا گزيده ترجمه شده است. به زبان انگليسي حافظ مترجمان متعدد دارد و ما در ميان گزيده ها كتاب "پنجاه شعر از حافظ" با مقدمه و توضيحات و ويرايش پرفسور آربري مستشرق بزرگ معاصر انگليسي كه مشتمل بر پنجاه قطعه شعر از حافظ و ترجمه آنها از مترجمان متعدد از جمله خود آربري است براي مطالعه انگليسي دانان توصيه مي كنيم. ترجمه پروفسور ويلبر فورس کلارک متن کامل ديوان حافظ را در بر می گيرد و توضيحات عرفانی و ادبی مفصلی بر بسياری غزلها در آن آمده است.
بهترين شرح ديوان حافظ همان مثنوی و گلشن راز و ديوان سعدی و پيش از آنها نظامی و عطار و سنائی است که همه آنها و بسياری شاعران کوچک و بزرگ ديگر در لفظ و معنی غزليات حافظ کم و بيش سهمی داشته اند. و چون ديوان حافظ به حقيقت حافظ مهمترين دستاوردهای عرفانی و ادبی شاعران پيشين است مهمترين شرح آن نيز همان اشعار و آثار منثور پيشينيان حافظ است.
- غزلیات ِ حافظ با صدای دکتر موسوی گرمارودی را از اینجا بشنوید
10- The Element Book of Mystical Verse
Edited by Alan Jacobs
انتشارات Element
شعر عرفاني به زبان انگليسی
اين كتاب مجموعه مفصلي از اشعار عرفاني در ادبيات جهان است كه بخش قابل توجهي از آن به شاعران ايراني اختصاص دارد. مترجمان بسياري در ترجمه اين آثار از زبان اصلي به انگليسي با اين كتاب همكاري كرده اند. ترجمه ها عموماً قابل فهم و وفادار به متن است. اين کتاب را می توان با استفاده از کتاب فروشی آمازون در شبکه جهانی بدست آورد.
11- كتاب مقدس(عهد عتيق و عهد جديد)
ترجمه: انجمن كتاب مقدس.
چاپ دوم در ايران 1987 – از روي نسخه چاپ 1904
اين كتاب از زبانهاي اصلي عبراني و كلداني و يوناني ترجمه شده است. نثر فارسي كتاب كمي قديمي است اما بسيار متين ، فصيح و زيباست و رنگ و آهنگ يك كتاب آسماني را داراست. مطالعه متن کامل اين کتاب را به اصحاب دين و فرهنگ توصيه می کنيم بخصوص بخشهای مزامير از حضرت داود، غزليات سليمان، امثال سليمان، کتاب اشعيای نبی و عاموس نبی.
12- داستانهاي كوتاه تولستوي
تولستوي رمان نويس معروف روسي و نويسنده شاهكارهايي چون جنگ و صلح، آناكارنينا و رستاخيز. علاوه بر رمانهاي بلند و كوتاه مجموعه اي از داستانهاي كوتاه نوشته كه بيشتر جنبه اخلاقي و اجتماعي و گاه عرفاني دارد. هر چند بعضي از اين داستانها به فارسي ترجمه و عرضه شده، هنوز مجموعه خوبي از داستانهاي كوتاه تولستوی بدست كودكان و نوجوانان ايراني نرسيده است. اما به زبان انگليسي مجموعه 29 داستان از او در مجموعه انتشارات آكسفورد به طبع رسيده است. داستانهاي لطيفي چون سه لبخند( يا خدا همه جا هست)، داستان انسان چقدر زمين نياز دارد، در اين مجموعه آمده است.
13- هنر چيست،
اثر تولستوي
به فارسي ترجمه شده ولي متن انگليسي يا فرانسه براي مطالعه دقيق مطمئن تر است. اين كتاب پاسخي است به پرسشي كه يك كودك ده ساله در يك نمايشگاه از تولستوي مي كند كه: هنر چيست؟ بين پرسش آن كودك و انتشار کتاب بيش از هشت سال فاصله وجود دارد. مطالعه اين كتاب نيز به علاقمندان نقد هنر توصيه مي شود.
14- اخلاق ناصری،
تصحيح مجتبي مينوي
با همكاري ترجمه كامل متن به انگليسي اثر Wickens
گزيده اخلاق ناصري براي دبيرستانها چاپ شده است.
اخلاق ناصري پس از اخلاق نيكوماك يا نيكوماخوس اثر ارسطو، مهمترين كتاب اخلاق نظري در آثار كلاسيك جهان است. اين كتاب اگر چه بر مباني اخلاق ارسطويي استوار است اما از فرهنگ و ادبيات اسلامي نيز عميقاً تأثير پذيرفته و آميزه اي از دو فرهنگ كهن يونان و اسلام است. در اين کتاب رذائل اخلاقی به عنوان بيماريهای شخصيتی مطرح شده و پس از بحث از سرچشمه بيماری، روش علاج هر يک آمده است. متن کتاب سنگين است از اين رو يا بايد آن را نزد استاد خواند يا زمينه های کافی برای فهم آن دارا بود.
15- اوصاف الاشراف،
اثر خواجه نصير طوسي
كتابي است كوچك اثر خواجه نصير طوسي در بيان مراتب سير و سلوك در فرهنگ اسلامي كه بارها به طبع رسيده و از جمله يك نسخه نفيس از آن به خط عمادالكتاب سيفي قزويني طبع و انتشار يافته است. مقصود از اشراف در عنوان اين كتاب انسانهاي پاك و شريف است نه صرفاً انسانهاي اشرافی و ثروتمند و رجال سياسي و اجتماعي و خاندانهای صاحب ثروت و قدرت.
اين کتاب در عين کوچکی همه مراتب سير و سلوک عارفان و صوفيان حقيقی را در چهار چوب فرهنگ اسلامی به اختصار بيان کرده است. اين کتاب از مهمترين کتابهای کوچک محسوب می شود.
16- افسانه هاي هزار و يك شب
متن فارسي توسط عبد اللطيف تسوجي در دوره قاجار از متن عربی الف ليله و ليله ترجمه شده و در چند جلد به طبع رسيده است.
متن كامل کتاب به زبان انگليسي اثر پرفسور Lane در يك جلد با توضيحات مفصل و متن چند جلدي اثر Richard Burton توصيه مي شود. گزيده هاي بيشمار از اين مجموعه داستانها نيز به زبان فارسي و انگليسي موجود است.
افسانه هاي هزار و يك شب را اروپائيان شبهاي عربي نام نهاده اند و اين توهم براي اروپائيان حاصل شده است كه اين مجموعه تماماً داستانهاي عربي و اسلامي است در حاليكه چهار چوب داستان كه همان قصه شهرزاد و دنيازاد است، فارسي و بسياري از نامها در داستانهاي متعدد نيز فارسي است و نيز بسياري داستانها از منابع هندي وارد اين مجموعه شده و تعدادي نيز مربوط به دربار خليفه هارون الرشيد است و مي توان گفت يك مجموعه هندي ايراني عربي است. اروپائيان در بعضي داستانها پيرايشهايي انجام داده اند كه در متن عربي و فارسي اعمال نشده است. بهمين جهت بهتر است براي كودكان و نوجوانان از گزيده هاي مهذب فارسي استفاده شود. مقدمه كوتاهي از نگارنده در آغاز مجموعه تازه اي از اين داستانها كه توسط انتشارات محمد به طبع رسيده، آمده است.
17- سير و سلوك ِ ترسا،
Pilgrim's Progress
اثر جان بانيان
By John Bunyan
" سير و سلوك ترسا" يا سفر زائر يك داستان بديع تمثيلي است كه با الهام از فرهنگ كتاب مقدس، اطوار و مراتب سلوك آدمي را از نفس تا عشق، از شهر فنا تا شهر بقا و از هلاكت تا نجات، از غم به شادي و از مرگ به حيات ابد به زباني شيرين و پر جاذبه بيان مي كند.
اين كتاب در دنياي مسيحيت از زمان تصنيف آن در نيمه قرن هفدهم تا اوائل قرن بيستم بعد از كتاب مقدس پر فروش ترين كتاب بوده و به همه زبانهاي مهم دنيا ترجمه شده است.
در زبان فارسي يك ترجمه قديمي (قرن سيزدهم هجري) از اين كتاب وجود دارد كه با نثري روان و قابل فهم نوشته شده و يادداشتهاي سودمندي نيز بر آن افزوده شده و براي خوانندگان فارسي زبان قابل استفاده است. اما مناسب است كه در اين روزگار ترجمه تازه اي با نثر فارسي امروز و حواشي تحقيقي به علاقمندان داستانهاي عرفاني عرضه شود.
-
-
این کتاب را در پروژه ی گوتنبرگ بخوانید.
-
-