گنجينه هاي عظيمي
الا يا ايها دريا ادر ماهی و ميگو ها
چه خوش باشد كه در دريا كنی خود غرق محمل ها
گنجينه هاي عظيمي كه نابود مي شوند
از كشتي شكسته تا قصر مرجاني
آيا غرق كردن كشتي در مناطق ساحلي روند تخريب زيستگاه هاي مرجاني را كاهش خواهد داد؟
اگر از شما بپرسند غني ترين زيستگاه هاي كره زمين كدام است چه جواب مي دهيد؟
جنگل هاي باراني؟
اگر از شما بپرسند غني ترين زيستگاه هاي كره زمين كدام است چه جواب مي دهيد؟
جنگل هاي باراني؟
اما دانشمندان نظر ديگري دارند: جزاير مرجاني
در سواحل جنوب غرب انگليس يك كشتي ۲ هزار و ۵۰۰ تني نسبتا قديمي از اسكله حركت مي كند و در فاصله اي نه چندان دور از ساحل با يك انفجار به زير آب فرستاده مي شود. اما دليل اين كار چيست؟
شايد اگر ۵ - ۴ سال بعد، يا حتي كمتر، بتوانيم سري به اين كشتي غرق شده بزنيم موضوع برايمان روشن تر بشود. پس به چند سال بعد سفر مي كنيم:
قصري از مرجان ها و زيستگاهي امن با دالان ها و اتاقكها و تالارهاي متعدد. وقتي در اين فضا به گشت و گذار مشغوليد قطعا سنگيني نگاه هزاران چشم را كه از گوشه و كنار كشتي شما را نظاره مي كنند حس مي كنيد. انواع ماهي ها، خرچنگ ها، عنكبوت ها، هشت پاها و هزاران سخت پوست و نرم تن ديگر كه لابه لاي مرجان ها و جلبك ها و ديگر گياهان چسبيده به ديواره هاي كشتي را محل امني براي زندگي يافته اند. اين همان كشتي غرق شده است.
هدف از غرق كردن اين كشتي ايجاد تكيه گاهي براي رشد انواع مرجان ها و گياهان و در نتيجه به وجود آمدن زيستگاهي امن و غني، مثل جزاير مرجاني طبيعي است. چه بسا كه بسياري از گونه هاي نادر و كمياب با پناه گرفتن در گوشه و كنار اين كشتي ها حيات روبه رشدي را تجربه كنند. چنانچه دانشمندان و محققان هدف از غرق كردن كشتي هاي قديمي را كمك به محيط زيست دريايي و ايجاد اكوسيستم جديد و محيطي امن براي زندگي و پناه موجودات كمياب ساكن دريا عنوان مي كنند. راستي اگر از شما بپرسند كدام يك از زيستگاه هاي كره زمين پرتنوع تر و غني تر است چه مي گوييد. شايد جنگل هاي مناطق پرباران حاره يا حتي اعماق اقيانوس ها. اما جالب است بدانيد، پرانرژي ترين و متنوع ترين اكوسيستم روي كره زمين جزاير مرجاني است.
جزاير مرجاني زير آب يكي از غني ترين منابع غذا، پلانكتون و زندگي جانوري است.
اين مناطق جنگل هاي انبوهي از مرجان ها و جلبك هاست و از آنجا كه بيشتر در عمق كم آب به وجود مي آيد نور به راحتي به آن رسيده و با رشد خود به نوعي از جوامع ماهيان ساحلي حمايت مي كنند. حتي تراكم زياد مهره داران دريايي و ماهي ها در اين محيط موجب حمايت طعمه خواران پستاندار بزرگ مثل شير دريايي، سيل ها و حتي انواعي از نهنگ ها مي شود.
اين اكوسيستم بي نظير از آنجا كه بيشتر در نواحي نزديك به ساحل يعني اصطلاحا منطقه نريتيك قرار دارد، به دليل واقع شدن در محدوده قابل دسترس و نيز تنوع غذايي بالا و تراكم ماهي ها، نرم تنان و سخت پوستان كه بخشي از غذاي انسان را تشكيل مي دهند، بوده و در دهه هاي اخير خسارت هاي غيرقابل جبراني را متحمل شده است. چراكه ماهي گيري و صيد و صيادي بيشتر در اين منطقه رواج داشته و محدود به اين نواحي كم عمق، تا عمق ۲۰۰ متر مي شود و از آنجا كه بسياري از تورها و ادواتي كه جهت صيد مورد استفاده قرار مي گيرد، بدون توجه به اهميت و لزوم حفظ اين زيستگاه ها و ذخيره گاه ها طراحي شده، هرساله خسارات جبران ناپذيري را به بسترها و جزاير مرجاني درياها وارد مي كند. وزنه هاي متصل به وسايل صيادي كه عامل فرورفتن آنها در آب است، در هنگام حركت و جمع آوري با برخوردهاي شديد به اين بافت هاي آسيب پذير مرجاني، همچون تراكتور عمل كرده و تخريب بي چون و چراي اين زيستگاه ها را درپي دارد. علاوه بر آن آلودگي هاي ورودي به آنها نيز مزيد بر علت شده و هرساله خسارات جبران ناپذيري را به خصوص به اين اكوسيستم هاي آبي چه در درياها و چه در اقيانوس ها وارد مي كند. تا آنجا كه مجامع جهاني حمايت از محيط زيست را بر آن داشته تا فكري اساسي جهت جلوگيري از اين معضل به عهد آورند و علاوه بر ارايه راهكارهايي جهت جلوگيري از روند كنوني تخريب آنها به فكر احيا و كمك به حفظ اين ذخيره گاه هاي ارزشمند باشند كه يكي از اين موارد غرق كردن كشتي هاي قديمي در مناطق نسبتا كم عمق جهت تجمع حيات گياهي و جانوري در آن است كه هر روز بيشتر و بيشتر مورد استقبال قرار مي گيرد و هرازگاهي اين كار با هدف كمك به حفظ و غناي اكوسيستم هاي شكننده دريايي كه كمتر مورد توجه اند در جاي جاي دنيا انجام مي پذيرد.
البته بايد مدنظر داشته باشيم كه جزاير مرجاني ارزشمند كشورمان نيز از اين قاعده مستثني نبوده و روند تخريب آن در حال حاضر به دليل استفاده از روش هاي سنتي صيد و ورود آلودگي هاي نفتي و غير آن به خصوص در آب هاي جنوبي كشور همچنان سير صعودي را طي مي كند. اگر اتفاقا سري به اين جزاير رنگارنگ و پرتنوع قديم بزنيد جز توده هايي مرده و تيره رنگ با بافت هايي سخت چيزي نخواهيد يافت. آيا تجارب جهاني و به كار بستن بخشي از آنها راه نجاتي براي جزاير مرجاني روبه نابودي ما نيست؟
البته اخيراً توجهات بيشتري از سوي ارگان هاي مسوول درجهت جلوگيري از روند روبه تخريب اين زيستگاه هاي غني صورت گرفته، چنانچه در بيست و چهارمين جلسه شوراي عالي حفاظت محيط زيست كه در آخرين روزهاي سال ۸۲ با حضور رئيس جمهوري برگزار شد، يكي از محورهاي مطرح شده، لزوم توجه و وضع قوانين به منظور حمايت از زيستگاه هاي مرجاني بود. در اين مصوبه آمده بود:
«نظر به ارزش هاي زيست محيطي، دارويي و آكواريومي، مرجان ها و قاچاق وسيع آنها و نيز گونه هاي باارزش و در خطر انقراض «كوسه كولي كر» و پرنده «باكلان مارگردن» كه وابسته به اين زيستگاه هستند جريمه هايي براي صيد آنها درنظر گرفته شد.» رئيس سازمان حفاظت محيط زيست نيز ضمن اعلام خبر مشمول ضرر و زيان شدن مرجان هاي دريايي از اين پس، گفت: سال گذشته سازمان حفاظت محيط زيست تنها در يك اقدام، موفق به كشف محموله بزرگ قاچاق مرجان هاي دريايي با وزن تقريبي ۴ تن در ۸ حوضچه، هريك به وزن حدود ۵۰۰ كيلوگرم شد.
شايد اگر ۵ - ۴ سال بعد، يا حتي كمتر، بتوانيم سري به اين كشتي غرق شده بزنيم موضوع برايمان روشن تر بشود. پس به چند سال بعد سفر مي كنيم:
قصري از مرجان ها و زيستگاهي امن با دالان ها و اتاقكها و تالارهاي متعدد. وقتي در اين فضا به گشت و گذار مشغوليد قطعا سنگيني نگاه هزاران چشم را كه از گوشه و كنار كشتي شما را نظاره مي كنند حس مي كنيد. انواع ماهي ها، خرچنگ ها، عنكبوت ها، هشت پاها و هزاران سخت پوست و نرم تن ديگر كه لابه لاي مرجان ها و جلبك ها و ديگر گياهان چسبيده به ديواره هاي كشتي را محل امني براي زندگي يافته اند. اين همان كشتي غرق شده است.
هدف از غرق كردن اين كشتي ايجاد تكيه گاهي براي رشد انواع مرجان ها و گياهان و در نتيجه به وجود آمدن زيستگاهي امن و غني، مثل جزاير مرجاني طبيعي است. چه بسا كه بسياري از گونه هاي نادر و كمياب با پناه گرفتن در گوشه و كنار اين كشتي ها حيات روبه رشدي را تجربه كنند. چنانچه دانشمندان و محققان هدف از غرق كردن كشتي هاي قديمي را كمك به محيط زيست دريايي و ايجاد اكوسيستم جديد و محيطي امن براي زندگي و پناه موجودات كمياب ساكن دريا عنوان مي كنند. راستي اگر از شما بپرسند كدام يك از زيستگاه هاي كره زمين پرتنوع تر و غني تر است چه مي گوييد. شايد جنگل هاي مناطق پرباران حاره يا حتي اعماق اقيانوس ها. اما جالب است بدانيد، پرانرژي ترين و متنوع ترين اكوسيستم روي كره زمين جزاير مرجاني است.
جزاير مرجاني زير آب يكي از غني ترين منابع غذا، پلانكتون و زندگي جانوري است.
اين مناطق جنگل هاي انبوهي از مرجان ها و جلبك هاست و از آنجا كه بيشتر در عمق كم آب به وجود مي آيد نور به راحتي به آن رسيده و با رشد خود به نوعي از جوامع ماهيان ساحلي حمايت مي كنند. حتي تراكم زياد مهره داران دريايي و ماهي ها در اين محيط موجب حمايت طعمه خواران پستاندار بزرگ مثل شير دريايي، سيل ها و حتي انواعي از نهنگ ها مي شود.
اين اكوسيستم بي نظير از آنجا كه بيشتر در نواحي نزديك به ساحل يعني اصطلاحا منطقه نريتيك قرار دارد، به دليل واقع شدن در محدوده قابل دسترس و نيز تنوع غذايي بالا و تراكم ماهي ها، نرم تنان و سخت پوستان كه بخشي از غذاي انسان را تشكيل مي دهند، بوده و در دهه هاي اخير خسارت هاي غيرقابل جبراني را متحمل شده است. چراكه ماهي گيري و صيد و صيادي بيشتر در اين منطقه رواج داشته و محدود به اين نواحي كم عمق، تا عمق ۲۰۰ متر مي شود و از آنجا كه بسياري از تورها و ادواتي كه جهت صيد مورد استفاده قرار مي گيرد، بدون توجه به اهميت و لزوم حفظ اين زيستگاه ها و ذخيره گاه ها طراحي شده، هرساله خسارات جبران ناپذيري را به بسترها و جزاير مرجاني درياها وارد مي كند. وزنه هاي متصل به وسايل صيادي كه عامل فرورفتن آنها در آب است، در هنگام حركت و جمع آوري با برخوردهاي شديد به اين بافت هاي آسيب پذير مرجاني، همچون تراكتور عمل كرده و تخريب بي چون و چراي اين زيستگاه ها را درپي دارد. علاوه بر آن آلودگي هاي ورودي به آنها نيز مزيد بر علت شده و هرساله خسارات جبران ناپذيري را به خصوص به اين اكوسيستم هاي آبي چه در درياها و چه در اقيانوس ها وارد مي كند. تا آنجا كه مجامع جهاني حمايت از محيط زيست را بر آن داشته تا فكري اساسي جهت جلوگيري از اين معضل به عهد آورند و علاوه بر ارايه راهكارهايي جهت جلوگيري از روند كنوني تخريب آنها به فكر احيا و كمك به حفظ اين ذخيره گاه هاي ارزشمند باشند كه يكي از اين موارد غرق كردن كشتي هاي قديمي در مناطق نسبتا كم عمق جهت تجمع حيات گياهي و جانوري در آن است كه هر روز بيشتر و بيشتر مورد استقبال قرار مي گيرد و هرازگاهي اين كار با هدف كمك به حفظ و غناي اكوسيستم هاي شكننده دريايي كه كمتر مورد توجه اند در جاي جاي دنيا انجام مي پذيرد.
البته بايد مدنظر داشته باشيم كه جزاير مرجاني ارزشمند كشورمان نيز از اين قاعده مستثني نبوده و روند تخريب آن در حال حاضر به دليل استفاده از روش هاي سنتي صيد و ورود آلودگي هاي نفتي و غير آن به خصوص در آب هاي جنوبي كشور همچنان سير صعودي را طي مي كند. اگر اتفاقا سري به اين جزاير رنگارنگ و پرتنوع قديم بزنيد جز توده هايي مرده و تيره رنگ با بافت هايي سخت چيزي نخواهيد يافت. آيا تجارب جهاني و به كار بستن بخشي از آنها راه نجاتي براي جزاير مرجاني روبه نابودي ما نيست؟
البته اخيراً توجهات بيشتري از سوي ارگان هاي مسوول درجهت جلوگيري از روند روبه تخريب اين زيستگاه هاي غني صورت گرفته، چنانچه در بيست و چهارمين جلسه شوراي عالي حفاظت محيط زيست كه در آخرين روزهاي سال ۸۲ با حضور رئيس جمهوري برگزار شد، يكي از محورهاي مطرح شده، لزوم توجه و وضع قوانين به منظور حمايت از زيستگاه هاي مرجاني بود. در اين مصوبه آمده بود:
«نظر به ارزش هاي زيست محيطي، دارويي و آكواريومي، مرجان ها و قاچاق وسيع آنها و نيز گونه هاي باارزش و در خطر انقراض «كوسه كولي كر» و پرنده «باكلان مارگردن» كه وابسته به اين زيستگاه هستند جريمه هايي براي صيد آنها درنظر گرفته شد.» رئيس سازمان حفاظت محيط زيست نيز ضمن اعلام خبر مشمول ضرر و زيان شدن مرجان هاي دريايي از اين پس، گفت: سال گذشته سازمان حفاظت محيط زيست تنها در يك اقدام، موفق به كشف محموله بزرگ قاچاق مرجان هاي دريايي با وزن تقريبي ۴ تن در ۸ حوضچه، هريك به وزن حدود ۵۰۰ كيلوگرم شد.
انواع ماهي ها، خرچنگ ها، عنكبوت ها، هشت پاها و هزاران سخت پوست و نرم تن ديگر كه لابه لاي مرجان ها و جلبك ها و ديگر گياهان چسبيده به ديواره هاي كشتي را محل امني براي زندگي يافته اند.
آن وقت
انگشت تكامل
در هندسه دقيق اندوه
تنها مي ماند.
انگشت تكامل
در هندسه دقيق اندوه
تنها مي ماند.
+ نوشته شده در جمعه یکم دی ۱۳۸۵ ساعت 14:0 توسط بهنام
|